Bildiğiniz gibi, hücrelerin ve dokuların hayatlarını devam ettirebilmeleri için oksijen ve besine ihtiyaçları vardır. Kalbin kanı pompalamasıyla birlikte besin ve oksijenin içinde bulunduğu temiz kan, tüm vücudu sarmış damar ağları yoluyla vücudumuzun en küçük yapı taşı olan  hücrelere kadar ulaşmaktadır. Kanama; herhangi bir sebepten dolayı damarlarda bulunan kanın damar dışına çıkmasıdır. Kanama, hemoraji olarak ta adlandırılmaktadır. Vücudumuzda kaç litre kan bulunmaktadır? İnsan vücudundaki kan hacmi kişinin yaşı, cinsiyeti ve sağlık durumu gibi kriterlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Ama matematiksel olarak vücudun %7 veya %8 i kadar bulunabilir diyebiliriz. Örneğin 80 kilogramlık bir kişide ne kadar oluğunu hesaplarsak; 80 x 7 % = 5.6 litre kan hacminin olduğu görülecektir. Kanamalar kan kaybının önlememesi durumunda ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. bu sebeple ev ve iş yerlerinizde mutlaka malzemeleri tam bir ilk yardım çantası bulundurmanız gerekmektedir.

https://saglikolsun.net/wp-content/uploads/2018/11/Kanamalarda-ilk-yardım.png

Kanama Çeşitleri Nelerdir?

Kanama miktarı, kanın akış hızı, oluş şekli, hayati organlara yakınlığı, yaşı, hangi tür kanama olduğu, hastada bulunan ek hastalıklar gibi kriterler hastanın hayati risk taşıyıp taşımadığını belirleyecek faktörlerdir.

  1. Atardamar kanamaları 

Temiz kanı taşıyan damarlardır. Parlak be kırmızı renkte olup, dokulara ve hücrelere besin ve oksijeni taşırlar. Fışkırır tarzda ve kesik kesik şeklinde kanarlar. Acilen kanamanın durdurulması gerekmektedir.  Atardamar kanamasını durdurmak için muhtemelen turnike uygulamasına ihtiyacınız olacaktır. Acil olarak ilk yardım uygulamalarına ihtiyaç duyulan atardamar kanamalarında kanamanın durmaması halinde hayati tehlike söz konusu olacaktır.

2. Toplar damar kanamaları

Dokularda kirlenen kanı kalbe ve akciğerlere geri getiren damarlardır. Sabit şekilde yavaş bir kan akışı vardır. Atar damar kanamasına göre daha az tehlikelidir fakat kanama durdurulmaz ise hayati tehlike riski taşımaktadır.

3.  Kılcal damar kanamaları:

Diğer 2 kanama çeşidine göre çok daha az riskli bir kanama çeşididir. Hiç bir müdahale gerekmeksizin kendiliğinden de durabilir. Sıyrık tarzı yaralanmalar, saç ekimi sonrası oluşan kanamalar, ufak ezilme sonrası oluşan kanamalar bu sınıfa girmektedir. Bu tarz yaralanmalarda enfeksiyon riskinin oluşabileceği unutulmamalı ve yara temiz tutulmalıdır.

Kanın aktığı bölgeye göre ise 3 çeşit kanama vardır:

  • Dış kanamalar: Kanama sonrası kan vücut dışına akar.
  • İç kanamalar: Gözle görülmezler ve  vücut boşluklarına doğru akarlar. Mide kanaması, pelvis boşluğuna kanama, dalak rüptürü gibi durumlar iç kanamalara örnektir. Hastada şok bulguları, hipotansiyon gibi belirtiler görülür. Erken müdahale edilmez ise ciddi tehlikeler doğurabilir.
  • Doğal deliklerden olan kanamalar: Kulak, burun kanamaları, anüs ve üreme organları gibi deliklerden dışarı çıkan kanamalardır. Özellikle kulak kanaması bir kafa travması sonucu oluşmuşsa  tehlikeli olabilmektedir. Ayrıca hamilelikte kanama, adet kanaması gibi çeşitleri de vardır.

https://saglikolsun.net/wp-content/uploads/2018/11/Kanama-nasıl-durdurulur.jpg

Kanamalarda İlk yardım Nasıl yapılır?

Kanamalarda ilk yardım uygulamaları, kanın vücuda aktığı bölgeye göre değişkenlik gösterebilir.

Dış kanamalarda ilk yardım nasıl yapılır?

  1. Hasta/yaralının genel durumu değerlendirilir. (ABC)
  2. Hasta/ yaralı sakinleştirilir endişeleri giderilir.
  3. Kanayan yerin üstü temiz bir bez ile kapatılır ve sertçe bastırılır. Buna rağmen durmazsa üzerine bir tane daha bez konulur ve baskıya devam edilir. Burada dikkat edilmesi gereken şey, 1. bezi kaldırmadan 2. beziüzerine koymamız gerekmektedir.
  4. Kanayan yere en yakın nabız alınan bölgeden baskı yapılarak kanamanın yavaşlatılması sağlanır.
  5. Kanayan böle yukarı kaldırılarak kalp seviyesinin üstüne çıkması sağlanır. Bu sayede kanamanın şiddetini azaltabilirsiniz.
  6. Kanayan bölgeye uygulayacağınız soğuk kompres, damarlarda daralmayı sağlayıp kanamanın şiddetini azaltacaktır. Kanama durumlarında soğuk kompres uygulamasını nasıl yapacağınızı incelemek isterseniz buraya tıklayarak makalemizi inceleyebilirsiniz.
  7. Buna rağmen kanama durmaz ise turnike yapılmalıdır. Fakat turnike uygulaması son çare olarak düşünülmelidir. Çünkü turnike uygulamasının, yara iyileşmesini geciktirmesi, çevre dokulara zarar vermesi ve kopan uzvun yerine dikilmesini güçleştirmesi gibi bir çok yan etkisi bulunmaktadır. Eğer bir olay yerinde hasta sayısı ilk yardımcı sayısından fazla ise, yaralı arazi şartlarında güç bir yerden taşınacak ise, kanamayı durduracak tüm uygulamalar yapılmış ve buna rağmen kanama durmamış ise ve uzuv kopması durumlarında uygulanması gerekir.
  8. Hastada şok bulguları varsa ( bulantı, kusma, soğuk terleme, baş dönmesi), derhal şok pozisyonu verilmelidir. (Şok pozisyonu düz yatar şekilde ayakların 30 cm yukarı kaldırılması şeklidir).
  9. Eğer yaraya saplanmış bir cisim varsa asla çıkarmayınız. Cismi yaraya sabitleyerek müdahale etmeniz gerekmektedir.

İç kanamalarda ilk yardım nasıl yapılmalıdır?

İç kanamalar çoğunlukla şiddetli bir travmaya maruz kalma sonucu oluşabilir. Özellikle bir travma sonrası hastada şok bulguları varsa iç kanama olma ihtimali mutlaka düşünülmelidir.

  1. Hastanın genel durumu değerlendirilir. (ABC)
  2. Hasta/ yaralı sakinleştirilir endişeleri giderilir.
  3. Hastaya şok pozisyonu verilir.
  4. Acil bir ameliyat söz konusu olabileceğinden dolayı hastaya ağızdan yiyecek ve içecek verilmemelidir.
  5. Hastanın üzeri örtülür ve hareket etmesi  önlenmelidir.
  6. 112 Acil Servis aranarak tıbbi yardım istenmelidir.

Doğal deliklerden çıkan kanamalarda ilk yardım nasıl yapılmalıdır?

Kulak kanaması: 

  • Hasta/ yaralı sakinleştirilir endişeleri giderilir.
  • Hafif bir kanama ise temiz bir bez yardımıyla silinir.
  • Asla kanama tamamen durdurulmaz.
  • Özellikle kafa travması sonrası geliştiyse ciddi olabilir.

Burun kanaması:

Burun kanamasında yapabileceğiniz ilk yardım uygulamalarını buraya tıklayarak daha geniş şekilde inceleyebilirsiniz.

  • Hasta/ yaralı sakinleştirilir endişeleri giderilir.
  • Hasta oturtularak başı hafifçe öne eğilir.
  • Burun kanatlarından 3-5 dakika baskı yapılarak kanamanın durması sağlanmalıdır.
  • Burun kanamasının travmaya bağlı olabileceği gibi, yüksek tansiyona da bağlı olabileceğini unutmayınız. Mutlaka uzman doktor kontrolünü sağlamanız gerekmektedir.