Baş ağrısı toplumda en sık karşılaşılan şikayetlerden biridir ancak her baş ağrısı aynı değildir. Kişiyi karanlık bir odaya hapseden, zonklayıcı, mide bulantısının eşlik ettiği ve bazen günlerce süren ağrılar genellikle "Migren" işaretidir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından yaşam kalitesini en çok düşüren hastalıklardan biri olarak kabul edilen migren, basit bir ağrı kesiciyle geçiştirilebilecek bir durumdan öte, nörolojik bir hastalıktır.

Migren Nedir?

Migren, beyindeki sinirlerin ve kan damarlarının kimyasal değişimlere verdiği aşırı tepki sonucu ortaya çıkan, tekrarlayıcı (ataklar halinde gelen) bir baş ağrısı bozukluğudur. Genellikle başın tek tarafında (bazen iki tarafta) hissedilen, damar atar gibi zonklayıcı karakterde, orta veya şiddetli bir ağrıdır. Kadınlarda erkeklere oranla 3 kat daha sık görülür.

Migrenin 4 Evresi

Migren atağı aniden gelmez, genellikle sinyaller verir. Her hasta tüm evreleri yaşamak zorunda değildir:

Prodrom (Haberci Dönem): Ataktan 1-2 gün önce başlar. Kabızlık, aşırı esneme, tatlı yeme isteği, boyun tutulması veya sebepsiz depresif ruh hali görülebilir.
Aura (Görsel/Duyusal Dönem): Hastaların yaklaşık %25'inde görülür. Ağrı başlamadan hemen önce göz önünde ışık çakmaları, zikzak çizgiler, görme kaybı veya kollarda karıncalanma hissedilir. Ortalama 20-60 dakika sürer.
Atak (Ağrı Dönemi): Tedavi edilmezse 4 ila 72 saat sürebilir. Işığa, sese ve kokuya karşı aşırı hassasiyet gelişir.
Postdrom (İyileşme Dönemi): "Migren akşamdan kalmalığı" olarak bilinir. Ağrı bittikten sonra kişi kendini tükenmiş, kafası karışık veya yorgun hisseder.

Neden Olur? Tetikleyiciler Nelerdir?

Migrenin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte genetik faktörlerin rolü büyüktür. Migrenli hastaların beyni, çevresel değişimlere karşı daha hassastır. Atakları başlatan "tetikleyiciler" şunlardır:

Hormonal Değişimler: Özellikle kadınlarda adet dönemi öncesi veya sırasında östrojen düşüşü.
Besinler: Eski kaşar peyniri (tiramini), işlenmiş etler (sosis, salam), çikolata, alkol (özellikle şarap) ve kafein fazlalığı.
Stres: Hem yoğun stres anı hem de stresin bitip rahatlama dönemine geçildiği an ("Hafta sonu migreni").
Uyku Düzeni: Çok az veya çok fazla uyumak.
Çevresel Faktörler: Parlak ışıklar, keskin parfümler veya hava durumu değişimleri (lodos).

Belirtiler

Migreni gerilim tipi baş ağrısından ayıran en önemli özellikler şunlardır:

Genellikle tek taraflı yerleşim.
Zonklayıcı karakter (Damar atması gibi).
Fiziksel aktiviteyle (yürümek, eğilmek) ağrının şiddetlenmesi.
Bulantı ve/veya kusma.
Fotofobi (Işıktan rahatsız olma) ve Fonofobi (Sesten rahatsız olma).

Tanı Yöntemleri

Migren tanısı için özel bir kan testi veya MR görüntüsü yoktur; tanı tamamen hastanın öyküsüne (anamnez) dayanır. Ancak doktorunuz, ağrının altında yatan başka bir neden (tümör, anevrizma vb.) olup olmadığını ekarte etmek için Beyin MR veya BT isteyebilir.

Yönetim ve Tedavi

Migren tedavisi ikiye ayrılır:

1. Atak Tedavisi (Ağrıyı Durdurmak)

Ağrı başladığı anda alınması gereken ilaçlardır.

Basit ağrı kesiciler (Hafif ataklarda).
Triptanlar: Migren için özel geliştirilmiş, damarları daraltarak ağrıyı kesen ilaçlar.

2. Koruyucu Tedavi (Atakları Önlemek)

Ayda 3-4 kereden fazla atak yaşayanlarda kullanılır.

Antidepresanlar, epilepsi ilaçları veya tansiyon ilaçları (Migren sıklığını azalttığı kanıtlanmıştır).
Migren Botoksu: Kronik migren hastalarında (ayda 15 günden fazla ağrı), baş ve boyundaki belirli kaslara botoks uygulanarak ağrı sinyalleri bloke edilir.
Migren Aşısı: Son yıllarda geliştirilen, CGRP adı verilen ağrı molekülünü hedef alan iğneler.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Eğer "hayatımda yaşadığım en şiddetli baş ağrısı" diyorsanız, ağrıya ateş, ense sertliği, konuşma bozukluğu veya kafa travması eşlik ediyorsa beklemeden acil servise başvurmalısınız.

Sonuç

Migrenle yaşamak zordur ancak imkansız değildir. Tetikleyicilerinizi keşfetmek (bir baş ağrısı günlüğü tutarak), düzenli uyumak ve stresten uzak durmak atak sıklığını yarı yarıya azaltabilir.

İlgili Makaleler

⚠️ Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez.

Migren Nedir? Sıradan Baş Ağrısından Farkları ve Yönetimi

Önemli Uyarı

3 Saniyede Çözüm