Son günlerde insanlar, ülkemizin Brezilya’dan ithal ettiği danaların şarbonlu olduğunun ortaya çıkmasının ardından genellikle cilt teması sonrası bulaşan şarbon hastalığı ile ilgili şarbonun belirti ve bulguları nelerdir?, şarbonlu et nasıl anlaşılır? gibi sorulara cevap aramaya başladılar.  Şarbon hastalığı nedir? Ülkemizde ihbarı zorunlu hastalıklar arasında olan şarbon, sıklıkla keçi, inek ve koyun gibi hayvanlarla insanlara geçen bacillus anthracis adı verilen gram pozitif bakterilerin neden olduğu ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Bacillus anthracis bakterisi çok dayanaklı bir bakteridir ve günlük yaşantımızda kullandığımız dezenfektan maddelere karşı oldukça dayanıklıdır.

Ülkemizde karakabarcık ve çoban çıbanı gibi isimlerle de bilinmektedir. Bu hastalık çok uzun yıllardır varlığını göstermesine rağmen, az gelişmiş ülkelerde ve gelişmekte olan ülkelerde halen varlık gösterebilmektedir. Bu bakterinin üremesi için 37 derece ısıya ve oksijene ihtiyacı vardır. Dolayısı ile bu bakterinin üremesi için insan vücudu son derce uygundur. Tedavi edilmediği takdirde son derece ölümcül bir hastalık olan şarbon, zaman zaman hayvanlar arasında salgınlarla kendini gösterebilmektedir.

şarbon nedir nasıl anlaşılır

Şarbonlu et nasıl anlaşılır? Şarbonlu Etin Rengi Nasıldır?

Etin şarbonlu olup olmadığını nasıl anlarız? Elimizdeki etin şarbonlu olup olmadığının anlaşılması çok zordur. Bu ancak laboratuvar ortamlarında yapılacak testler ile mümkün olabilir. Şarbonlu etin rengi de normal etlere göre çok farklı değildir. Fakat kesilen hayvanın incelenerek o etin şarbonlu olup olmadığına karar verilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla tüketeceğimiz etin kaynağı belli değil ve hangi hayvandan kesildiği belli değilse şarbon hastalığından korunmak için o eti tüketmememiz gerekmektedir.

Şarbon nasıl bulaşır?

Bacillus anthracis bakterisinin tam olarak ortaya nasıl çıktığı bilinmemekle beraber,  ölen hayvanın merada bırakılması sonucu leş yiyen hayvanlar, yağmur suları ve kan emici sinekler vasıtasıyla toprağa bulaşır ve otobur hayvanlar vasıtası ile insanlara ulaştığı söylenmektedir. Hayvancılıkla uğraşan kişiler, veterinerler, çobanlar, mezbahanelerde çalışanlar ve kesilen hasta hayvanın et ve et ürünlerinden tüketen kişiler risk grubuna girmektedir.Ayrıca geçmiş yıllarda  biyolojik silah olarak ta kullanıldığı bilinmektedir. Hastalığın seyri, mikrobun vücuda nasıl girdiği oranla değişebilir. Şarbon mikrobu vücuda, cilt yolu ile, sindirim kanalları ile ve akciğerler vasıtasıyla girebilir. Şarbon insandan insana bulaşır mı? Şarbon insandan insana bulaşan bir hastalık değildir. Dolayısıyla bu hastalığa hastalığına yakalanmış bir hastanın yakınlarının tedavi görmesine veya korunmasına ihtiyacı yoktur.  Şarbon hangi yollarla insanlara bulaşır? Bu hastalık bulaşma şekline göre 3 ana grupta incelenebilir:

Şarbon hastalığının belirti ve bulguları nelerdir?

  1. Deri şarbonu

Bacillus anthracis bakterisine sahip hasta hayvanlarla direk veya dolaylı temas yolu ile bulaşır. Hasta hayvanla direk temas eden kişilerde deri bütünlüğü bozulmuş yaralar var ise (yanık, açık yara vb.)  bulaşma riski çok daha yüksek olabilir. Bakteri deriden içeri girerek öncelikle ufak bir kabarcık veya kabartılı ve kaşıntılı bir şişlik oluşturur. Bu şişlik oluştuktan yaklaşık 2 gün sonra içi su dolu bir bezeye dönüşür. Ardından yaklaşık 3 cm ‘lik ortası siyah renkte ölü dokudan oluşan bir yara ortaya çıkar. Ayrıca hasta hayvandan üretilen yünler, deri ürünleri vb. gibi materyaller ile temas sonrası şarbon bulaşma riski taşımaktadır.

2. Akciğer şarbonu

Hasta hayvanların bulunduğu ortamlarda havada asılı olarak bulunan Bacillus anthracis bakterisi solunum yolu ile insanların akciğerlerine ulaşır ve hastalık bu şekilde bulaşır. Kişide öncelikle grip, soğuk algınlığı, ateş ve bitkinlik gibi belirtiler görülmeye başlar. Bu belirtilerin ardından solunum yetmezliği ve şok tablosu ile birlikte genel olarak ölümle sonuçlanır.

3.Bağırsak şarbonu

Hasta hayvanın et ve et ürünlerinin tüketilmesi sonucu kişilere sindirim yolu ile bulaşır. Şarbon bakterisinin sindirim yolu ile vücuda girmesinin ardından, öncelikle bağırsaklarda iltihaplanma başlar ve sonrasında mide bulantısı, kusma, kanlı ishal ve iştah kaybı gibi belirtiler kendini gösterir. Bağırsak şarbonunda hastalığın ilerlemesiyle kandaki mikrobik durum septik şoka dönüşerek hasta hayatını kaybeder. Bağırsak şarbonunda tedaviye rağmen ölüm oranı % 50 civarındadır.

şarbon tedavisi, şarbonlu et

Şarbon hastalığı nasıl tedavi edilir?

Şarbonun tedavisinde öncelikle hastalığın erken evrede yakalanmasının tedavi başarısı için son derece önemli olduğunu söylememiz gerekir. Bacillus anthracis sporlu bakterisinin vücuttan atılımını sağlamak için gerekli olan antibiyotik tedavisinin zaman kaybetmeden başlanması gerekmektedir. Şarbon hastalığının vücutta etkilediği bölgeye göre değişkenlik gösteren antibiyotik tedavisi, ve etkilenen organ ve sistemlere yönelik semptomatik tedaviler, şarbon hastalığının tedavisini oluşturmaktadır.

Şarbondan korunma yolları nelerdir?
  • Şüpheli hayvan ölümleri mutlaka yetkili birimlere ihbar edilmelidir.
  • Şarbon hastalığından şüphelenilen hayvanlara kesinlikle dokunulmamalı, aynı ortamda bulunulmamalı, kesilmemeli ve o hayvana ait et ve et ürünlerinden tüketilmemelidir.
  • Kedi, köpek ve yabani hayvanların, şüpheli ölen hayvanların etlerinin parçalamaları ve yemelerinin önlenmesi gerekmektedir.
  • Ayrıca hastalığın görüldüğü bölgelerdeki hayvanlara aşı yapılmalıdır.