Soğuk kompres (soğuk uygulama), herhangi bir travmaya maruz kalma sonucu oluşan  ağrı, yüksek ateş (hipertermi), alerjik reaksiyon, yanık veya her türlü cerrahi operasyonlar sonucu dokularda oluşabilecek ağrı, şişlik ve enflamasyonun önlenmesinde, tıpta kullanılan yaygın tedavi yöntemlerinden biridir. Bu yüzden dolayı çoğumuzun aklına soğuk tedavi uygulaması nasıl yapılır?, soğuk uygulama  nasıl yapılır?, soğuk uygulama etkileri nelerdir? soğuk kompres nasıl uygulanır? gibi sorular gelmektedir. Bu makalemizde bu sorularınıza cevap bulabileceksiniz.

soğuk uygulama nasıl yapılır

Soğuk Uygulama Nedir?

Uygulanan bölgenin veya genel olarak tüm vücudun ısısını düşürmek amacıyla bir takım yöntemler kullanılarak yapılan tedaviye soğuk uygulama denir. Peki soğuk uygulama neden yapılır? Bu tekniği uygulamaktaki  amacımız, soğuğun etkisini kullanarak o bölgede bulunan kan damarların daralmasını sağlayıp, kan akışını azaltmaktır. Uygulama yapılan bölgede doku metabolizma hızı yavaşlar, damarlarda daralma meydana gelir ve bu sayede anestezik etki ortaya çıkar. Bu sebepten dolayı, ağrı duyusu zayıflar. Ayrıca kan akışı azaldığından ödem oluşma riski de azalır.

Soğuk uygulamanın vücuttaki etkileri nelerdir?

Soğuk uygulama endikasyonları denince akla ilk olarak şunlar gelmelidir:

  • Damarlarda daralma (vazokonstriksiyon): Soğuğun etkisi ile damarlar daralır kan akışında azalma meydana gelir. Bu sayede ödem ve enflamasyon azalır.
  • Doku metabolizmasında yavaşlama: Soğuk uygulamanın  yapıldığı bölgede metabolizma hızı yavaşladığından dolayı, hücrelerin oksijen ihtiyacı azalacaktır.
  • Kasların gerilmesinin sağlar: Kasların gerilmesi o bölgede meydana gelecek olan ağrı, ödem ve enflamasyonu azaltarak kısa süreli lokal anestezik etki yaratır.

soğuk uygulama endikasyonları

Soğuk uygulama hangi durumlarda yapılır?

  • Spor aktiviteleri  sırasında veya sonrasında veya her türlü travmaya maruz kalma durumları sonrasında oluşan  ayak bileği burkulmaları, kas ve tendonların zarar görmeleri, kırık,çıkık, ezilme, ekimoz gibi durumlarda dokuda enflamasyon adı verilen bir tepkime ortaya çıkar. Bu uygulama bu enflamasyonun önlenmesinde ve etkisinin azalmasında önemli rol oynamaktadır.
  • Özellikle 1. derece ve 2. derece yanıklarda  yapılan soğuk uygulama etkili bir ilk yardım uygulamasıdır. Birinci derece yanıklarda ve ikinci derece yanıklarda öncelikle 15 – 20 dakika musluk suyuna tutularak soğuk uygulama yapılmalıdır.
  • Basit kanamalarda yarayı kapattıktan sonra yapılacak olan bu önemli uygulama kanamanın durdurulmasın da önemli rol oynayacaktır.
  • Alerjik reaksiyonlar: Arı sokması, yılan sokması, böcek ısırması gibi durumlarda yapılacak olan soğuk uygulama. etkilenen bölgeden zehrin yayılmasını engelleyeceği gibi, oluşacak ağrı ve şişliğin önlenmesinde sağlayacaktır.
  • Nöro vasküler fonksiyon bozukluğu olan durumlarda soğuk uygulayabilirsiniz

Soğuk uygulama yaparken nelere dikkat edilmelidir?

  • Uygulamayı 20 dakikadan fazla sürdürmemelisiniz. 2 – 3 saat aralıklarla tekrar edilebilir. 30 dakikadan fazla süren soğuk uygulaması bölgesel hücrelerin ölümüne sebebiyet verebileceğinden dikkatli olunmalıdır.
  • Eğer bu uygulama vücut ateşinin düşürmek amacı ile yapılıyor ise, vücut ısısını saatte saatte 1 derece düşürecek şekilde yapılmalıdır.
  • Soğuk uygulama yapılacak bölgede açık yara var ise, mutlaka asepsi kurallarına uyulmalıdır.
  • Herhangi bir sebepten dolayı soğuk uygularken, dokuda morarma, hissizlik,titreme ve vücut ısısında hızlı bir düşme görürseniz soğuk uygulama tedavisine ara vermeniz gerekmektedir.
  • Eğer bu tedaviyi buz ile yapıyorsanız, buzun doku ile direk temasından kaçınmanız gerekmektedir. Araya ince bir bez parçası veya havlu kağıt koyabilirsiniz.
Soğuk uygulama çeşitleri nelerdir?
  1. Kuru soğuk uygulama: Kuru soğuk uygulama yöntemlerinde en sık kullanılan yöntem buz ile yapılan soğuk tedavidir. Buzun dokular ile direk temas etmemesi önemlidir. Buradaki amaç ödemi azaltmak, kanamayı durdurmak ve lokal anestezi oluşmasını sağlamaktır. Bir torba içerisinde buz parçaları koyup uygulanabileceği gibi, hazır jel olarak satılan paketler alınarak ta uygulanabilir.
  2. Yaş (nemli) soğuk uygulama: Hazırlanan soğuk su içerisine atılacak olan bez parçası, sünger veya havluları, vücudun belirli bölgelerine konulup bekletilmesi ile yapılır. Genelde yüksek ateş durumlarında kullanılır. Saatte 1 derece düşecek şekilde ayarlanmalıdır. Bu işlem en fazla 20 dakika sürdürülmelidir. 2 – 3 saat arayla tekrar edilebilir.
Soğuk uygulama bölgeleri nelerdir?
  • El bilekleri
  • Koltuk altı bölgeleri
  • İnguinal bölge
  • Baş bölgesi
  • Boyun bölgesi
  • Bacaklar